कोभिड–१९ ले मानवता फर्काउला ?

जनकप्रसाद पाण्डे
३० डिसेम्वर २०१९ मा चीनको हुवेई प्रान्तको उहान सेन्ट्रल हस्पिटलमा मानव ईतिहांसको १०० वर्ष यताको खतरनाक मानव विरोधी भाईरसको संक्रमणमा परेका विरामीहरुको उपचार भईरहेको थियो। यसबारेमा दुनियाँ बेखबर थियो। ३० डिसेम्वरको एका विहानै उहान सेन्ट्रल हस्पिटलमा कार्यरत ३४ वर्षे डाक्टर उनलियानले वीच्याट मार्फत आफना साथीसँग उक्त भाईरस सम्वन्धी कुराकानी शेयर गरेका थिए। वीच्याटमा गरिएको कुराकानी सार्वजनिक भयो। र, कोभिड १९ बारे विश्व जानकार त भयो। तर, गम्भिर भएन। हुवेइ प्रान्तको उहान शहरको नजिकै रहेको फिस मार्केटबाट जनावरको मासु खाएका ७ जना मानिसहरुमा रोग देखिएको र संक्रमितहरुको उपचार भईरहेको समाचार प्रकाशित हुँदा चीनमा सन्नाटा मच्चिईसकेको थियो। बाँकी विश्व गम्भिर बन्न सकेन मानौ त्यो समस्या चीनको मात्र थियो। यधपी, चीनमा संन्नाटा मचिदा पनि चीनले घटनालाई सामान्यीकरण गर्‍यो। जसको उदाहरण डाक्टर उनलियान लगायतको मेडिकल टीमलाई लिखित रुपमा चिनियाँ सरकारले स्पष्टिकरण लियो।

अहिले विश्व मानव समुदायले महाविपत्ति भोगिरहेको छ। यो विपत्तिले के मानव जगतलाई मानवताको पाठ पढाउला? के यस्ता घटनाहरुप्रति समयमै सजग रहने सतवुद्धि प्रदान गर्ला ? पूर्विय दर्शनका आफ्नै संस्कार र मान्यता बोकेको नेपाली समाजलाई पुनर्जागृत गराउला ?

अर्कोतीर, बाँकी विश्वले यो समस्यालाई सही ढंगले नजर अन्दाज गर्न सकेन। उल्टै विश्वमा अनेक प्रकारका हरकत गर्न थालियो। यूरोपमा चिनियाँ नागरिकलाई अंगालो मारेर सहानूभूति प्रकट गरिनु, चीनबाट बाहिरीने मानिसहरुलाई व्यस्थित क्वारेन्टाईनमा नराखिनु, खेलकूदमा प्रतिवन्ध नलगाईनु, हवाईजहाज र सामुन्द्रिक जहाजहरु समयमै बन्द नगरिनु, सामूहिक कार्यक्रममा रोक नलगाउनु मानव जगतका लागि अत्यन्त प्रतिकूल प्रमाणित भयो। मानिसहरु आ–आफना देशमा फिर्ता हुन थाले। जसको सम्वन्धित राज्यहरुले व्यवस्थित व्यवस्थापनमा ध्यान दिएको देखिएन। यो नै ठूलो त्रुटी देखिन्छ। जसको परिणाम विश्व मानव समाजले अनेकन प्रकारले भोग्दैछ। भाईरसबाट संक्रमित भएका अस्पतालका नर्सले आत्मदाह गरे, संक्रमित डाक्टरका जोडिहरुले पिपिई लगाउन अवज्ञा गर्दै संगै मर्ने सोच बनाए, जर्मनमा एक राज्यका अर्थमन्त्रीले आत्महत्या गरेका छन, हिजोसम्म रंगिन मानव शहरहरु एक्काएक्क युद्धभूमि जस्तो देखिन थाले, अर्थतन्त्र धरासायी बन्यो। यस्ता अनेक चित्रहरु प्रविधिले लगातार हामी सामु पुर्याईरहेको छ। महाशक्ति घोषित भएका देशहरु पनि आफनो कमजोरीको महसुस गर्दै छन्। र, वुलेट ट्रेनको गतिमा फैलिरहेको भाईरसको सामाना गरिरहेका छन। आईएमएफले विश्वअर्थतन्त्र आर्थिक मन्दिमा प्रवेश गरिसकेको जनाएको छ। ईटली लगायतका देशले अनिश्चित कालीन लकडाउन घोषणा गरेका छन।

विश्व प्रताडित भईरहेको बेला नेपाल पनि अछुतो छैन। जे गल्ति विश्वले गर्यो। त्यो नेपालले पनि आत्मसाथ गरेको देखियो। भलै, संक्रमतिको संख्या न्यून रहेकोछ। यसको कारण संक्रमित अस्पतालमा आइृनपुग्नु, साधन स्रोतको अभावमा परीक्षण नहुनु धेरै हुनसक्छन। जो समयसँगै बाहिर आउने नै छन। सरकार महाविपत्तिको क्षणमा पनि भष्ट्राचारको आरोपबाट मुक्त छैन। किन ? के मानवता रित्तिएको हो त? हुनत, जब मावन महासंकटमा पर्छ अनि मानवताको अर्थ खोजिरहेको देखिन्छ। जव यूरोप अन्धकार यूगमा थियो। अन्धकारबाट बाहिर निस्कनका लागि मानवतावादको खोज गरेको देखिन्छ। धर्म गुरुहरुले नै भएपनि अन्धकार र निरासामा रहेको मानव हिस्सालाई उज्यालोको दियोतर्फ आकर्षण गरेका थिए। प्रथम र दोस्रो विश्व यूद्धमा घटेका घोर मानवता विरोधी हरकतले मानवतावाद माथि प्रश्न गरेको थियो। यूद्धपश्चात न्यूरम्वर्ग ट्रायल लगायतका ट्रीवुनलहरु गठित भएका थिए। जसमा के मानविय र के अमानविय ठूलो बहस भएको थियो।

अहिले विश्व मानव समुदायले महाविपत्ति भोगिरहेको छ। यो विपत्तिले के मानव जगतलाई मानवताको पाठ पढाउला? के यस्ता घटनाहरुप्रति समयमै सजग रहने सतवुद्धि प्रदान गर्ला ? पूर्विय दर्शनका आफ्नै संस्कार र मान्यता बोकेको नेपाली समाजलाई पुनर्जागृत गराउला ? विज्ञान र प्रविधिमा लिप्त रहेको समाजलाई मानव संस्कृति र संस्कारमा फर्काउला ? यि प्रश्नको उत्तर आजको दिनमा मान्छेले आफैभित्र खोज्नु पर्ने हुन्छ। आज मानव विज्ञान र प्रविधिमा यति धेरै व्यस्त देखिन्छ। उसले साथी घरपरिवार भन्दा बढी महत्व मावन निर्मित मेसिनहरुलाई दिईरहेको देखिन्छ। नेपाली समाजको आफ्नै संस्कार छ। जन्मिदा न्वारन हुन्छ, विवाहको संस्कार हुन्छ, मृत्युको मलामको संस्कार हुन्छ, दु:खी विरामि पर्दा त्यस्तै प्रकारको संस्कार छ। तर, मानिस सामाजिक दायित्व पनि प्रविधि मार्फत नै व्यत्त गरेको देखिन्छ। समुदायको कुनै छिमिकीको मृत्य हुँदा हार्दिक श्रद्धांन्जली, कुनै आफन्त अस्पताल भर्ना भएमा गेट वेल सुन, टेक केयर लेखिरेको छ। चाडपर्व, वर्थडे सेलिव्रेसन सवै सामाजिक संञ्जालवाट मनाईरहेको देखिन्छ। उसको सिमित स्वार्थ वाहेक भौतिक उपस्थिती देखाउन तयार छैन। फेरि पनि ऊ आफूले मानवताको कर्तव्य निभाएको ठानिरहेको छ। उसलाई आफ्नो भौतिक उपस्थितीको कुनै हेक्का नै छैन। समाज यहि गतिमा बढीरहेमा मृत्यु पश्चात लाशको सतगत गर्ने मानिस भेटीने छैन। अस्पतालमा विरामी कुर्ने कुरुवा भेटीने छैन। घरपरिवार, चाडपर्व र सामाजिक कार्यका लागि त मानिससँग समय नभएकै कारण संस्कार र संस्कृतिको लोभ हुदैछ। यो आजको कटु सत्य हो।

चीनको उहान सेन्ट्रल हस्पिटलमा कार्यरत ३४ वर्षे डाक्टर ऊनलियानले कोभिड १९ को जानकारी विश्वमा संञ्चारित गरे। आफ्नो कर्तव्यको पालना गर्दागर्दै मृत्यवरण गरे। मानवताको धर्म सिंचित गरे। ईटलि, स्पेन र अमेरिकामा चिकित्सकहरु मृत्यसंग लडेरै उपचारमा खटिएका छन। के नेपाली चिकित्सकहरु सम्भावित अवस्थामा उदाहरणीय देखिनेछन ? महामारी जस्तो विषम परिस्थितमा अति आवश्यक मेडिकल ईक्यूपमेन्ट खरिदमा भ्रष्टाचार भएका समाचार आएका छन। त्यसभन्दा माथि मानवताको ईन्द्रणीसम्म पुग्न सक्ला ? हामी सवै नेपालीहरुले घोतलिनु आवश्यक छ। मरिरहेको मानवताले पूर्नजागरणको आशा राखेको छ। के मानव स्वंयमले मानवताको पूर्नजागृत गराउला ? कि ! कोभिड १९ ले मर्दै गएको मानवता फर्काउला ?

लेखक, अधिवत्ता हुन ।

ताजा अपडेट

चिनियाँ एपमाथि प्रतिबन्ध लगाइएपछि १७ बर्षे युवकले बनाए फाईल सेयरिंग एप

भारत । चिनियाँ एपहरूमा प्रतिबन्ध लगाइएपछि एक १७ बर्षे बालकले फाईल सेयरिंग एप बनाएको छ । जम्मू कश्मीरको राजौरी जिल्लाको चट्टेयरका १७ बर्षे अशफाक...

एसईईको परीक्षा शुल्क फिर्ता गर्न माग

काठमाडौं । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई)को परीक्षाबिना नै विद्यार्थीको नतिजा प्रकाशन गरिएपछि त्यसबापत लिइएको शुल्क फिर्ता गर्नुपर्ने माग गरिएको छ । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले...

कोरोना कहर : काठमाडौं उपत्यकामा दुईसहित थप ४ जनाको मृत्यु

काठमाडौं । कोरोना भाइरस (कोभिड १९) को संक्रमणबाट नेपालमा थप चार जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ । कोरोना संक्रमणबाट काठमाडौंमा दुई र पर्सामा...

आज २०७७ साउन २३ गते शुक्रबारको राशिफल

मेष सोखले खर्च बढाए पनि मनपर्ने भौतिक साधन जोड्ने समय छ। हाँसखेल र मनोरञ्जनपूर्ण समय छ । पारिवारिक सुख मिल्नुका साथै अध्ययन-अध्यापनको क्षेत्रमा प्रगतिको खबर...

काठमाडाैंकाे चुच्चेपाटीमा एसिड आक्रमण, आमाछोरी घाइते, एक जना पक्राउ

काठमाडौं । काठमाडौंको चुच्चेपाटीमा एसिड आक्रमण हुँदा आमाछोरी घाइते भएका छन् । बिहीबार राति आपसी विवादका क्रममा श्रीमानले श्रीमतीलाई एसिड हानेको र सो क्रममा...

काठमाडौंसहित ५ जिल्लामा पाँच सयवढी कोरोनाका सक्रिय संक्रमित

काठमाडौं । नेपालमा आज ३६० जनालाई कोरोना भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएको छ । जसमध्ये काठमाडौंमा मात्रै ७६ जना संक्रमित थपिएका छन् । अहिलेको अवस्थामा काठमाडौंमा...

स्वास्थ्यकर्मीसहित २५ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि

काठमाडौं । कपिलवस्तुमा आज २५ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ । संक्रिमित भएहरु बैकका कर्मचारीदेखि स्वास्थ्यकर्मी समेत रहेका छन् । यसअघि कपिलवस्तुमा संक्रमित...

कँहा कँहा लागू हुदैछ जोरबिजोर प्रणाली? काठमाडौं उपत्यकामा मात्रै कि बाहिर पनि !

काठमाडौं । दुई सय भन्दा बढी सक्रिय संक्रमित रहेका जिल्लामा सरकारले जोरबिजोर प्रणाली लागू गर्ने भएको छ। बिहिबारदेखि सरकारले दुईभन्दा बढी सक्रिय संक्रमित रहेका...

सरकारलाई ‘कोदोको लोकल रक्सी’ उपहार

खोटाङ । स्थानीय स्तरमा उत्पादन हुने कोदोको लोकल रक्सीलाई ब्रान्डेड बनाउनु पर्ने भन्दै संघीय सरकारलाई एक कठुवा रक्सी पठाइएको छ । किरात राई यायोक्खा...

चर्चित

विश्वका लोकप्रिय गायिकाको सूचीमा नेहा कक्कड दोस्रोमा

एजेन्सी। बलिउड गायिका नेहा कक्कड विश्वमा सर्वाधिक खोजिने गायिकाको सूचीमा दोस्रो स्थान ओगट्न सफल भएकी छिन्। नेहा दुनियाँभरमा युट्युबमा सबैभन्दा धेरै सर्च गरिने फिमेल...

कोरोनाभाइरसले देखायो आफैं समाप्त हुने लक्षण!

काठमाडौं। अमेरिकी वैज्ञानिकहरुले पहिलो पटक सार्समा विशेष किसिमको म्युटेशन भेटेका छन् । यो म्युटेशन अमेरिकाको एरिजोनामा एक कोरोनाभाइरस संक्रमित बिरामीको नभूना परीक्षणमा पाइएको छ...

एकैदिन ५७ जनामा काेराेना देखिएपछि ओलीले भने-‘लकडाउनमा अब कुनै सम्झौता हुँदैन’

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले लकडाउनमा कडाइ नगरे परिस्थिति नियन्त्रण बाहिर जाने बताएका छन्। सरकारी कार्यालय तथा वित्तीय संस्थाहरूको काम सुचारु गर्ने नाममा...

कहिले हुन्छ नेपाल-भारत सीमा वार्ता?,भारतले दियाे जवाफ…

काठमाडौं । लिपुलेक, लिम्पियाधुरा र कालापानी क्षेत्रको सीमा विवादबारे नेपाल-भारत परराष्ट्रसचिव स्तरमा वार्ता अन्तर्राष्ट्रिय उडान खुले लगत्तै हुने भएको छ। नेपालले भारतसँग लगातार वार्ता...

‘बाटोमा उफ्रिएर सीमाको समस्या समाधान हुँदैन’

काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले बाटोमा उफ्रिएर भारतसँगको सीमा समस्या समाधान नहुने बताएका छन् । मंगलबारको मन्त्रिपरिषद् बैठकमा उनले बाटोमा बुरुक्क उफ्रिएर र...

प्रधानमन्त्रीले नेकपाका सांसदलाई पठाए यस्ताे पत्र

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री एवं नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले शुक्रबारदेखि सुरु भएको संसद्को छैटौं अधिवेशन सफल पार्न आफ्ना सबै सांसदलाई पत्रमार्फत...

नीति तथा कार्यक्रममा चोर बाटोबाट एमसीसी घुसाइएको भन्दै भीम रावलको कडा आपत्ति

काठमाडौं । सत्तारुढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका स्थायी कमिटी सदस्य डा. भीम रावलले सरकारले ल्याएको नीति तथा कार्यक्रममा अमेरिकी मिलिनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन (एमसीसी) सम्झौतामा...

‘सीमामा तारबार लगाउनु मधेसीको हितमा छैन’

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा सदस्य महेन्द्र राय यादवले सीमामा तारबार लगाउने विषय मधेसी जनताको हितमा नभएको टिप्पणी गरेका छन् । ‘सीमामा तारबार लगाउने जताबाट जे कुरा...

इन्टरनेट छैन, अफलाइनमा पनि यसरी हेर्न सकिन्छ यूट्यूबको भिडियो

काठमाडौं । यूट्यूब भिडियो हेर्नका लागि इन्टरनेटको कनेक्सन भइराख्नै पर्ने बाध्यता हटेको छ । धेरै मानिसहरूले अनलाइनमा भिडियोहरू हेर्न यूट्यूब भिडियोको प्रयोग गर्ने गर्छन्,...