कोरोनाः मानवीय संकट र विश्वास

तारणी पोख्रेल
एडेलेइड इटालीको उत्तरी क्षेत्र पीडमन्टबाट हुन्, जो मेरै विश्वविद्यालयमा मानव अधिकार र बहुसंस्कृतिवादको दोस्रो सेमेष्टरमा अध्ययन गरिरहेकी छिन्। इटाली भन्ने बित्तिकै कोरोना भाईरस (कोभिड –१९) माहामारीको यूरोप केन्द्रबिन्दु, जहाँ दैनिक हजारौंको संख्यामा नयाँ संक्रमितहरु थपिदै छन् र सयौं मानिसहरु मरिरहेका छन्। हुन पनि, आजको इटाली अब हिजोको जस्तो नै पो कहाँ छ र। कताको हरदम पर्यटकको भिडले थामि नसक्ने ऐतिहासिक सभ्यता र संस्कृतिको धनी देश, कता अहिलेका कहालिलाग्दा सुनसान चोक, गल्ली र सडकहरु। रोगी र अशक्तहरुले भरिभराउ अस्पतालहरु। दैनिक आइरहने हृदय विदारक समाचारहरु।

तै पनि, सँधैजसो हाँसिरहने, सबैसँग बोलिरहने एडेलेइडमा पहिले र अहिलेमा म खास भिन्नता पाउँदिन। उनी भन्छिन, “हेर, जे कुरामा चिन्ता गरेर फाइदा छैन, त्यसमा घोत्लिएर टाउको दुखाउनु भन्दा जे छ त्यसमा खुसी हुनु धेरै उत्तम हो। समस्याहरु खोला जस्तै हुन्,आउँछन् जान्छन्। मुस्कुराउन छोड्नु हुन्न। हेर,केही बर्ष नैलाग्ला तर हामी फेरी सक्षम हुन्छौं। हामी जहाँ हुनेछौं, त्यहीँबाट उठ्नेछौं।” यिनको कुरा सुन्दा एक किसिमले रुखो वा संवेदनाहिन जस्तो लागे पनि वास्तविकता त त्यही नै हो। जे जस्तो संकट वा महाविपत्ति आइपरे पनि या जस्तो अवस्था आइपरे पनि संसार आफ्नो रित मै चल्ने हो।

केहि दिनको अन्तरमानै अहिलेको विश्व परिवेश यसरि बदलिएको छ कि हाम्रो दैनिकी पूर्णरुपमा फेरिएको छ। हिजोसम्म स्कुल, क्याम्पस,कार्यालय जाने मानिसहरु घरमै बसेका छन्। कोरोना माहामारी बीच संसारका धेरै देशहरुले सम्भावित थप विपत्ति रोक्नका लागि आफ्ना सीमा नाकाहरु बन्द गरेका छन्।

केहि दिनको अन्तरमानै अहिलेको विश्व परिवेश यसरि बदलिएको छ कि हाम्रो दैनिकी पूर्णरुपमा फेरिएको छ। हिजोसम्म स्कुल, क्याम्पस,कार्यालय जाने मानिसहरु घरमै बसेका छन्। कोरोना माहामारी बीच संसारका धेरै देशहरुले सम्भावित थप विपत्ति रोक्नका लागि आफ्ना सीमा नाकाहरु बन्द गरेका छन्। अवस्था हेरेर कति देशहरुले सिमित आवत जावतका साधन एवम् खाद्यन्न तथा औषधी पसलहरु सञ्चालन गरे पनि एअरपोर्ट, होटल, रेष्टुरेन्ट, सपिङ मल, सिनेमा घर, सांस्कृतिक वा मनोरञ्जनात्मक स्थलहरु, नाइट कल्व, पब, जिम सेन्टर आदि पूर्णरुपमा बन्द छन्। त्यति मात्र होइन्, सांगितिक कन्सर्ट, वर्षभरि जसो चल्ने विभिन्न देशका फूटबल, क्रिकेट वा अन्य खेलकुदहरु स्थगित भएका छन्। यस किसिमको अर्ध वा पूर्ण लकडाउनको स्थिति सायद युद्धको अवस्थामा बाहेक धेरै देशहरुले आफ्नो भूमिमा विरलै मात्र देखेको या भोगेको घटना हो।

उदाहरणको लागि, नोर्डिक देशहरुमै सबैभन्दा प्रजातान्त्रिक मानिने नर्वेमा मानिसको जीवन शैली पूर्णरुपमा फेरिएको छ। यसको लागि उनीहरु न भौतिक तन मानसिक रुपमा नै तयार थिए। विशेषतःउदारवादी प्रजातान्त्रिक मुलुकको असिमित स्वतन्त्रतामा हुर्केका नयाँ पिढीं जो युवा अवस्थामा पुग्दा नपुग्दै आफ्ना बाबु आमाबाट छुटिन्छन्, जसका लागि सप्ताहन्तको रमाइलो नै खुसी हुने माध्यम हो, जो आफूलाई बन्द कोठामा भन्दा खुला संसारमा विचरण गर्न मन पराउँछन्, उनीहरुका लागि त यो एक किसिमको ‘कल्चरल सक’ नै हो।

कोरोनाका कारण विश्वको भू–राजनैतिक तथा आर्थिक परिदृश्यमा के कस्तो फेरबदल आउला, देशहरुले आर्थिक मन्दिको सामना कसरी गर्लान्, कसरी सामाजिक, आर्थिक वा सांस्कृतिक पद्धति पहिलेकै अवस्थामा आउला त्यो त हेर्न बाँकी नै छ। तर अहिले आफ्नो वशमा नभएका ठूला–ठूला कुरा सोचेर आफू या आफ्नो वरपरको वातावरणमा सन्त्रास छर्नु भन्दा पाएको खाली समयमा आफ्ना गल्ती, कमजोरी केलाउनु, सवल–दुर्वल पक्षहरुबारे आत्मसमीक्षा गर्नु र आफ्नो अन्तरह्दयको आवाज सुन्नु भन्दा राम्रो र फलदायी काम सायदै अरु कुनै हुन्छ होला।

आजको युगमा संसारले जे जति फाइदा विश्वव्यापीकरणबाट उठाइरहेको छ त्यति नै यसका नकारात्मक असरहरुको पनि सामना त गर्नु परि नै रहेको छ। जब सिमाहरु खुला हुन्छन्, मानिस, उपभोग्य सामाग्री, सूचना प्रविधि र ज्ञानको प्रसारणसँगै रोग, महामारी, अपराध, अवैध कारोबार, लागुपदार्थ ओसारपसार जस्ता समस्याहरु पनि साथमा आउने नै भए। समय मात्र कति चाडो वा ढिलो भन्ने कुरा हो।

महामारीबाट बच्न विभिन्न स्वरुपमा अपनाइएको हालको लकडाउन वा सेल्फ आइसोलेसन को यो समयले हामी आफूलाई अझ नजिकबाट चिन्ने या नियाल्ने मौका दिएको छ। यो समयमा सायद हामी हाम्रा ब्यवहार र जीवनशैलीमा ध्यान दिन सक्छौ, एक पटक पछाडि फर्केर नियाल्न सक्छौं कि हाम्रो जीवन कति दौड धुपपूर्ण र तनावमय छ। कति अनावाश्यक र फजुल काम र कुराहरुको पछाडि दौडेर हामीले हाम्रो उर्जा, क्षमता र समयको बर्बादी गरिरहेका छौं। किनकी यो स्थिति आउनुका पछाडि हाम्रै मानविय व्यवहार, जीवन पद्दति, सोच र मूल्य मान्यताहरु जिम्मेवार छन्।

यो विषम परिस्थितिमा समाजका सम्पूर्ण चलायमान आर्थिक र सामाजिक प्रणालीहरु तकिएका छन् त ? र यो स्थिति त्यति नराम्रो पनि छैन जति भयावह हामी यसलाई बनाइ रहेका छौ। हामीले सही ढंगले लिएको खण्डमा यो एक अवसर पनि त हुन सक्छ। यसका लागि, सकेसम्म आफ्नो तर्फबाट जसरी सकिन्छ परिस्थिति प्रति सजग रहने, अरुलाई पनि सहयोग गर्ने र बाँकी समय आफू वरपर सकारात्मक उर्जा प्रवाह गर्ने नै हो।

प्रायःजसो घर बाहिरै पाकेको खान मन पराउनेहरु हुन् या बर्गर, म्याक्डोनल्ड्स्को खाना चेपेर काममा दौडने बानी परेका हामीलाई घर परिवारसँग समय बिताउने यो सुनौलो अवसर हुन सक्छ। परिवारमा कोही रोगी, अशक्त वा बुढा–बुढी छन् भने हेरचाह गर्ने, माया र खुसी साट्ने माध्यम हुन सक्छ। घरमै आफुलाई मन पर्ने खाना बनाएर खान सक्छौ। पुराना गर्न बाकी रहेका काम गर्न सक्छौ। चाहेर नि पढ्न नपाएका पुस्तकहरु पढ्न सक्छौं, मन पर्ने संगीत सुन्न सक्र्छौ या फिल्म हेरेर समय कटाउन सक्छौ। यो समय सायद हामीले आफ्ना इच्छा र खुसी फुलाउने एक उपयुक्त समय हो जहाँ हामी पटक पटक चुकीरहेका थियौं। आफु र आफ्ना सपनाहरु पुरा गर्ने ध्याउन्नमा आफुलाईनै बिर्सिसकेका थियौं वा यो भनौं जीवन बनाउने वहानामा जीवन जीउन चाँही भुल्न थालेका थियौं।

तनाव व्यबस्थापनको एउटा पाटो, यस्तो संक्रमणकालिन बेलामा आफुलाई शारिरीक तथा मानसिक रुपमा सवल राख्दै, संभावित परिस्थितिको लागि तयार राख्नु पनि हो। अतः व्यायम गर्ने, सन्तुलित भोजन सेवन गरी रोग प्रतिरोधि क्षमता बढाउने र मानसिक स्वास्थ्यको लागि योगा, ध्यान आदि पनि गर्न सकिन्छ जसले गर्दा आफू खाली रहेको महसुस हुँदैन र नकारात्मक विचार मनमा आउँदैनन्।

चीनको वुहान प्रान्तबाट संक्रमण शुरु भएको कोरोना विपत्तिलाई शुरुमा चीनको मात्र समस्या थियो। उता चीन कोरोनासँग एक्लै लडिरहँदा केही देश र व्यक्तिहरुले यसलाई खास जाती वा नस्लसँग पनि जोडेर हेरे जुन आफैंमा दूर्भाग्यपूर्ण त थियो नै, यसले हाम्रो साँघुरो सामाजिक चेत र फरक विचार, जीवनशैली र मूल्यप्रतिको असहिष्णू चरित्र पनि उदांगो पारेको थियो। अतः यी र यस्ता सोचहरुको अन्त्य गर्न विश्वबन्धुत्वको भावना जागृत गर्नै पर्छ। दोषारोपण, आरोप– प्रत्यारोपले समस्याको समाधान हुने हैन बरु घृणा, द्वेश र तनावको स्थिति सृजना गदर्छ। अझ यस्ता घटनाहरुबाट त, मानविय मूल्य र मान्यताको आपसी आड किन पनि दरिलो बनाउन आवाश्यक छ भन्ने सन्देश पनि प्राप्त भएको छ।

र अन्त्यमा, विश्वास र आशा जीवनका सबैभन्दा ठूला शक्ति हुन्। मानव इतिहासमा यस भन्दा अघि पनि कोरोना भन्दा ज्यादै प्राणघातक महामारीहरु आएका थिए। प्लेग, हङकङ फ्लु, एशियन फ्लु, हैजा, एचआइभी एड्स, स्वाइन फ्लु जस्ता महामारीमा परी करोडौं मानिसहरुले ज्यान गुमाएका थिए। तर पनि मानविय सभ्यता निरन्तर जारी नै रह्यो। आशा गरौं यो समस्या चाँडैं समाधान हुनेछ र हामी आफ्ना दैनिकिमा नयाँ उर्जाका साथ फेरी फर्कने छौं। अन्त्यमा, जसरी हरेक नयाँ दिनले नयाँ सपना बोकेर आउँछ, त्यसरी नै हामीले एक अर्काप्रति विश्वास र भरोसा राख्दै यो कल्पना गर्नु छ कि सायद भोलिको बिहानी केही फरक हुनेछ। ओस्लो, नर्वे

ताजा अपडेट

चिनियाँ एपमाथि प्रतिबन्ध लगाइएपछि १७ बर्षे युवकले बनाए फाईल सेयरिंग एप

भारत । चिनियाँ एपहरूमा प्रतिबन्ध लगाइएपछि एक १७ बर्षे बालकले फाईल सेयरिंग एप बनाएको छ । जम्मू कश्मीरको राजौरी जिल्लाको चट्टेयरका १७ बर्षे अशफाक...

एसईईको परीक्षा शुल्क फिर्ता गर्न माग

काठमाडौं । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई)को परीक्षाबिना नै विद्यार्थीको नतिजा प्रकाशन गरिएपछि त्यसबापत लिइएको शुल्क फिर्ता गर्नुपर्ने माग गरिएको छ । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले...

कोरोना कहर : काठमाडौं उपत्यकामा दुईसहित थप ४ जनाको मृत्यु

काठमाडौं । कोरोना भाइरस (कोभिड १९) को संक्रमणबाट नेपालमा थप चार जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ । कोरोना संक्रमणबाट काठमाडौंमा दुई र पर्सामा...

आज २०७७ साउन २३ गते शुक्रबारको राशिफल

मेष सोखले खर्च बढाए पनि मनपर्ने भौतिक साधन जोड्ने समय छ। हाँसखेल र मनोरञ्जनपूर्ण समय छ । पारिवारिक सुख मिल्नुका साथै अध्ययन-अध्यापनको क्षेत्रमा प्रगतिको खबर...

काठमाडाैंकाे चुच्चेपाटीमा एसिड आक्रमण, आमाछोरी घाइते, एक जना पक्राउ

काठमाडौं । काठमाडौंको चुच्चेपाटीमा एसिड आक्रमण हुँदा आमाछोरी घाइते भएका छन् । बिहीबार राति आपसी विवादका क्रममा श्रीमानले श्रीमतीलाई एसिड हानेको र सो क्रममा...

काठमाडौंसहित ५ जिल्लामा पाँच सयवढी कोरोनाका सक्रिय संक्रमित

काठमाडौं । नेपालमा आज ३६० जनालाई कोरोना भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएको छ । जसमध्ये काठमाडौंमा मात्रै ७६ जना संक्रमित थपिएका छन् । अहिलेको अवस्थामा काठमाडौंमा...

स्वास्थ्यकर्मीसहित २५ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि

काठमाडौं । कपिलवस्तुमा आज २५ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ । संक्रिमित भएहरु बैकका कर्मचारीदेखि स्वास्थ्यकर्मी समेत रहेका छन् । यसअघि कपिलवस्तुमा संक्रमित...

कँहा कँहा लागू हुदैछ जोरबिजोर प्रणाली? काठमाडौं उपत्यकामा मात्रै कि बाहिर पनि !

काठमाडौं । दुई सय भन्दा बढी सक्रिय संक्रमित रहेका जिल्लामा सरकारले जोरबिजोर प्रणाली लागू गर्ने भएको छ। बिहिबारदेखि सरकारले दुईभन्दा बढी सक्रिय संक्रमित रहेका...

सरकारलाई ‘कोदोको लोकल रक्सी’ उपहार

खोटाङ । स्थानीय स्तरमा उत्पादन हुने कोदोको लोकल रक्सीलाई ब्रान्डेड बनाउनु पर्ने भन्दै संघीय सरकारलाई एक कठुवा रक्सी पठाइएको छ । किरात राई यायोक्खा...

चर्चित

विश्वका लोकप्रिय गायिकाको सूचीमा नेहा कक्कड दोस्रोमा

एजेन्सी। बलिउड गायिका नेहा कक्कड विश्वमा सर्वाधिक खोजिने गायिकाको सूचीमा दोस्रो स्थान ओगट्न सफल भएकी छिन्। नेहा दुनियाँभरमा युट्युबमा सबैभन्दा धेरै सर्च गरिने फिमेल...

कोरोनाभाइरसले देखायो आफैं समाप्त हुने लक्षण!

काठमाडौं। अमेरिकी वैज्ञानिकहरुले पहिलो पटक सार्समा विशेष किसिमको म्युटेशन भेटेका छन् । यो म्युटेशन अमेरिकाको एरिजोनामा एक कोरोनाभाइरस संक्रमित बिरामीको नभूना परीक्षणमा पाइएको छ...

एकैदिन ५७ जनामा काेराेना देखिएपछि ओलीले भने-‘लकडाउनमा अब कुनै सम्झौता हुँदैन’

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले लकडाउनमा कडाइ नगरे परिस्थिति नियन्त्रण बाहिर जाने बताएका छन्। सरकारी कार्यालय तथा वित्तीय संस्थाहरूको काम सुचारु गर्ने नाममा...

कहिले हुन्छ नेपाल-भारत सीमा वार्ता?,भारतले दियाे जवाफ…

काठमाडौं । लिपुलेक, लिम्पियाधुरा र कालापानी क्षेत्रको सीमा विवादबारे नेपाल-भारत परराष्ट्रसचिव स्तरमा वार्ता अन्तर्राष्ट्रिय उडान खुले लगत्तै हुने भएको छ। नेपालले भारतसँग लगातार वार्ता...

‘बाटोमा उफ्रिएर सीमाको समस्या समाधान हुँदैन’

काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले बाटोमा उफ्रिएर भारतसँगको सीमा समस्या समाधान नहुने बताएका छन् । मंगलबारको मन्त्रिपरिषद् बैठकमा उनले बाटोमा बुरुक्क उफ्रिएर र...

प्रधानमन्त्रीले नेकपाका सांसदलाई पठाए यस्ताे पत्र

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री एवं नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले शुक्रबारदेखि सुरु भएको संसद्को छैटौं अधिवेशन सफल पार्न आफ्ना सबै सांसदलाई पत्रमार्फत...

नीति तथा कार्यक्रममा चोर बाटोबाट एमसीसी घुसाइएको भन्दै भीम रावलको कडा आपत्ति

काठमाडौं । सत्तारुढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका स्थायी कमिटी सदस्य डा. भीम रावलले सरकारले ल्याएको नीति तथा कार्यक्रममा अमेरिकी मिलिनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन (एमसीसी) सम्झौतामा...

‘सीमामा तारबार लगाउनु मधेसीको हितमा छैन’

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा सदस्य महेन्द्र राय यादवले सीमामा तारबार लगाउने विषय मधेसी जनताको हितमा नभएको टिप्पणी गरेका छन् । ‘सीमामा तारबार लगाउने जताबाट जे कुरा...

इन्टरनेट छैन, अफलाइनमा पनि यसरी हेर्न सकिन्छ यूट्यूबको भिडियो

काठमाडौं । यूट्यूब भिडियो हेर्नका लागि इन्टरनेटको कनेक्सन भइराख्नै पर्ने बाध्यता हटेको छ । धेरै मानिसहरूले अनलाइनमा भिडियोहरू हेर्न यूट्यूब भिडियोको प्रयोग गर्ने गर्छन्,...